Leesverslag 'Kaas' door Kjell-Erik Prins

Algemene informatie:

Titel: Kaas

Auteur: Willem Elsschot

Uitgave: Amsterdam, 1997

Eerste uitgave: 1933

Pagina’s: 115

Genre: Novelle

Korte samenvatting: http://www.boekverslag.nl/Verslag/Kaas/

Het boek begint met een inleiding, waarin Elsschot uitvoerig ingaat op de manier waarop een verhaal opgebouwd moet zijn, om spanning te verkrijgen. Hij sluit deze inleiding af met de tekst: 'In de kunst mag niet geprobeerd worden'.

In het eerste hoofdstuk leert de lezer Frans Laarmans kennen. Hij komt dronken thuis en ontvangt het bericht dat zijn moeder overleden is. Op haar begrafenis ontmoet hij een vriend van zijn broer, mijnheer Van Schoonbeke. Deze nodigt hem uit om een kaasimportfirma op te richten, waar hij dan als alleen-vertegenwoordiger kan functioneren. Hij meldt zich voor vier maanden ziek bij zijn kantoor door zijn broer een doktersverklaring te laten maken.

Hij heeft echter veel moeite met de nieuwe kringen waarin hij zich begeeft. Ook heeft hij geen idee wat zakendoen inhoudt. Hij stelt een aantal agenten aan om de verkoop te doen. Tijdens het opstarten van de firma is hij met de meest onbelangrijke dingen bezig, zoals het zoeken naar een bureau en een tweedehands typemachine. Dit terwijl de kaas in grote hoeveelheden aangevoerd wordt. Alles wordt tot in detail verzorgd, maar de bestellingen blijven uit. Wel wordt hij tot vice-voorzitter van de Association Professionelle des Négociants en Fromage benoemd. Hij blijkt zeer succesvol in deze functie, maar wil liever kaas verkopen. Boorman adviseert hem op het gebied van zakendoen. Laarmans schijnt echter iets tegen kaas te hebben, hij zich er niet toe verzetten, een kaaswinkel te betreden. Afgezien van een paar kazen die hij tegen inkoopprijs aan kennissen kwijtraakt, verkoopt hij niets. Zijn zoon Jan is wel in staat een kist met kaas te verkopen. Aan het eind van het verhaal ligt er nog twintigduizend kilo kaas in de opslagruimte en keert hij terug naar zijn kantoorbaan.

Specifieke informatie:

a)    Noteer puntsgewijs de kenmerken van je stroming. Wees zo volledig mogelijk.

Het boek Kaas behoort tot de literaire stroming de nieuwe-zakelijkheid. Hieronder puntsgewijs de punten die tot deze stroming behoren:

-       Er wordt gebruik gemaakt van gewone spreektaal en is sprake van een bepaalde nuchterheid

-       Men schrijft vaak zakelijk en sober zonder onnodige versieringen

-       Het gaat over alledaagse onderwerpen zoals de stad of het zakenleven

-       Het is vaak antiburgerlijk, anti-esthetisch of antireligieus

b)    Licht de kenmerken die je bij a. genoemd hebt toe met voorbeelden uit de tekst, situaties uit de tekst, fragmenten of citaten.

-       Er wordt gebruik gemaakt van gewone spreektaal en er is sprake van een bepaalde nuchterheid; In het volgende fragment is te lezen wat voor een gewone vergelijking Willem Elsschot maakt op pagina 50 van hoofdstuk 8, deze vergelijking zou een gewoon mens ook kunnen maken. Het inrichten van zijn kantoor is voor een man van zaken wat het gereed maken van de luiermand voor een aanstaande moeder is. En een aantal regels verder schrijft Elsschot ook nog het volgende ‘Ik was vroeg op, zó vroeg dat mijn vrouw zei dat ik gek was.’  Uit voorafgaande tekstelementen valt te concluderen dat Elsschot gewone spreektaal gebruikt om te schrijven. Daarnaast blijkt de nuchterheid waarop het boek Kaas is geschreven uit het volgende citaat; Ik moest eerst decideren of ik mijn kantoor thuis zou inrichten of in de stad. Mijn vrouw vindt thuis, omdat het goedkoper is, want dan heb ik geen extra huur te betalen en bovendien heeft mijn gezin ’t gebruik van de telefoon.

-       Men schrijft vaak zakelijk en sober zonder onnodige versieringen; “Ik keer morgen terug naar Brussel en zal die heeren zeggen dat mijn gezondheid het niet toelaat. En willen zij niet hooren dan neem ik ontslag als lid en dan kan hun vereeniging stikken. Het spijt mij voor Van Schoonbeke, maar ik kan niet anders.”. In dit citaat is geen enkel bijvoeglijk naamwoord gebruikt, doordat Elsschot dit doet, houdt hij het erg zakelijk en strak.

-       Het gaat over alledaagse onderwerpen zoals de stad of het zakenleven; Het boek Kaas gaat over iemand die het gaat proberen het ver te schoppen in het zakenleven. Hij rolt in het handelen van Kaas doordat zijn vriend Schoonbeke connecties heeft en zo Laarmans aan een baan helpt. In dit verhaal kijken we als het ware mee in het dagelijks leven en dus het veranderen van levensstijl van Laarmans.

-       Het is vaak antiburgerlijk, anti-esthetisch of antireligieus; Laarmans probeert zijn hele leven om te gooien en koopman te worden. Hierdoor stijgt hij in aanzien en is hij dus niet zomaar een burger meer. Daarnaast is Laarmans elke week een middag te vinden tussen de vrienden van Schoonbeke, deze vrienden hebben allen een goede baan en zijn dus ook geen gewone burgers. Dit verhaal is dus antiburgerlijk

c) Leg uit welke mate het door jou gekozen boek een exponent is van de betreffende stroming; Het boek Kaas behoort tot de literaire stroming De nieuwe-zakelijkheid. Naar mijn mening is dit volkomen terecht. In het boek Kaas zijn veel aspecten van de nieuwe-zakelijkheid te herkennen zoals het schrijven over het zakenleven, de sobere, zakelijke zinnen waarin het geschreven is, het antiburgerlijke element wat in het boek te vinden is en natuurlijk niet te vergeten de gewone spreektaal waarin het boek geschreven is met daarbij de nuchterheid die soms ook erg naar voren komt.