Recensie Kaas, Door Kjell-Erik Prins

Kaas

Recensie door: Kjell-Erik Prins

Kaas is een boek dat Willem Elsschot schreef op aandringen van een vriend. Dit boek bracht hij uit in 1933, 10 jaar na het verschijnen van zijn toentertijd laatste boek. Als je de gele voorkant bekijkt verwacht je dat het boek toch wel lichtelijk saai zal zijn, maar als je de achterkant leest dan wordt je toch wel nieuwsgierig naar het boek.

Dit vanuit de ik-persoon geschreven boek is een roman, welke af en toe ook wel ‘briefroman’ genoemd wordt. Dit omdat de hoofdpersoon zich soms tot de lezer richt, alsof het boek een brief is. Door de spanning die het boek oproept verlies je dit echter geheel uit het oog. Met dit boek bewijst hij maar weer hoe boeiend het alledaagse leven kan zijn.

Frans Laarmans is een gewone burger met een gemiddelde baan. Zijn leven lijkt totaal te gaan veranderen als hij via een rijke kennis, Van Schoonbeke, een baan als kaashandelaar aangeboden krijgt. Uiteraard grijpt hij deze kans met beide handen aan. Voor hij het weet heeft hij 10 ton Hollandse kaas opgeslagen in een Antwerps veem. Frans moet gaan handelen en zich bedenken hoe hij zijn kaas kwijt gaat raken. Tijdens de wekelijkse bijeenkomsten bij van Schoonbeke is Frans ineens in hoger aanzien komen te staan, maar thuis ligt de handel eigenlijk helemaal stil. Hij schaft een nieuw bureau aan, laat briefpapier maken, koopt een schrijfmachine en stelt overal vertegenwoordigers aan, maar er wordt nog steeds niets van de kaas verkocht. Op een gegeven moment is Laarmans het zat en stuurt de kazen terug. Hij komt tot de conclusie dat de handelswereld niks voor hem is en zich meer op zijn plaats voelt bij zijn oude baantje. In huize Laarmans wordt nooit meer een woord over kaas gesproken!

Over het begin van het boek valt te discussiëren, de eerste 2 hoofdstukken staan namelijk geheel los van de rest van het boek. Het is op een andere manier geschreven, het is veel gedetailleerder en heeft eigenlijk weinig met de rest van het verhaal te maken. Naar mijn mening had het boek beter kunnen beginnen met de ontmoeting tussen Frans Laarmans en de heer van Schoonbeke, waar eigenlijk het hele verhaal om draait.

Aan het eind van het boek neemt het verhaal dus een hele onverwachte wending, ik had persoonlijk verwacht dat Frans het helemaal ging maken in de handelswereld, niet dat hij van de een op de andere dag zou stoppen met het handelen in kaas. Het is dus een verrassend boek, welke telkens weer onverwachte wendingen maakt.

Dit boek is ruim 70 jaar geleden geschreven, maar ondanks dat het af en toe wat ouderwets taalgebruik bevat, zou het zo gisteren geschreven kunnen zijn.

Kaas is een grappig onderwerp. Het is zeker geen onderwerp dat je vaak tegenkomt en dat maakt het boek zo uniek.

Een nadeel is dat het verhaal alleen vanuit Frans Laarmans bekeken wordt en je dus alleen zijn gevoelens te weten komt. Over het algemeen werd de lezer dus weinig bekend gemaakt over de andere personen.

Na dit boek gelezen te hebben kwam ik tot de conclusie dat het familiemotief als diepste kern van dit dubbelverhaal bedoeld is. Hij begint het boekje ermee en sluit het ermee af. Het boekje gaat dus niet alleen over de mislukte handel in kaas. Deze twee onderwerpen heeft hij in dit verhaal zeer goed weten te koppelen: het gezin loopt als een soort rode draad door het verhaal heen.

Het boek voldeed volledig aan mijn verwachtingen, het was een simpel en uitermate interessant boek om te lezen. Saaie stukken kon ik nergens vinden en dat vind ik toch vrij uniek ondanks dat het maar een dun boekje is. Kaas is op een nuchtere, zakelijke manier geschreven is, maar zet het je toch aan het denken.

Titel boek: Kaas

Auteur: Willem Elsschot

Pagina’s: 105, met het stuk de persoonlijkheid van Willem Elsschot 112 pagina’s

Uitgever: Querido, Amsterdam

Jaar van uitgave: eerste druk 1933, gelezen druk 1969